دوره 23، شماره 91 - ( 9-1403 )
جلد 23 شماره 91 صفحات 135-98 |
برگشت به فهرست نسخه ها
(نویسندۀ مسئول)، دکتری مشاوره، گروه مشاوره، دانشکدۀ روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
چکیده: (4195 مشاهده)
هدف: حوزۀ پیشگیری از فساد اداری در کشور شاهد فقدان الگوهایی مبتنی بر پژوهشهای روانشناختی است. هدف مطالعۀ حاضر طراحی و اعتباریابی «الگوی پیشگیری از فساد اداری مبتنی بر سببشناسی روانی-زمینهای و بازنمایی اثرات فسادهای اداری بر زندگی شهروندان» بود.
روش: در فاز اول (شناسایی ادراک کارکنان خدمات عمومی از عوامل روانی-زمینهای پیشگیریکننده از فساد)، دادهها با استفاده از روش پدیدارشناسی و ضمن مصاحبۀ نیمهساختاریافته با 14 نفر از کارکنان ادارات بخش عمومی تهران که از طریق نمونهگیری دردسترس و بادرنظرگیری اصل اشباع انتخاب شدند، جمعآوری گردید. در فاز دوم (شناسایی ادراک شهروندان از اثرات فساد بر زندگی آنها) ضمن مصاحبۀ نیمهساختاریافته با 15 شهروند تهرانی که از طریق نمونهگیری دردسترس و بادرنظرگیری اشباع مفهومی انتخاب شدند، نسبت به جمعآوری دادهها اقدام گردید. در فاز سوم (تعیین ابعاد و مولفههای الگو)، با استفاده از روش دلفی و ضمن نظرسنجی از هشت متخصص که با روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند، نسبت به ارزیابی و اصلاح الگو اقدام شد.
یافتهها: نتایج تحلیل دادهها در فاز اول منجر به شکلگیری شش مضمون اصلی شد: «ویژگیهای شناختی»، «الگوهای هیجانی»، «ویژگیهای شخصیتی»، «راهبردهای رفتاری»، «بافت خانوادگی» و «بافت سازمانی». در فاز دوم، دو مضمون اصلی پدید آمد: «پیامدهای منفی فردی» و «پیامدهای منفی جمعی». فاز سوم نشان داد میزان توافق پنل خبرگان با کل الگو 61/92 درصد و با تکتک مولفهها نیز 88 درصد یا بالاتر بود و این موید اعتبار الگو میباشد. الگوی پیشگیری از فساد اداری با پنج بعد و 13 مولفه نهایی شد. ابعاد الگو عبارتند از: «انتخاب و انتصاب مناسب»، «مداخلات مشاورهای فردی و گروهی»، «آموزش راهبردهای رفتاری»، «اصلاح و ارتقای فرهنگ سازمانی» و «نظارت و بازخورد».
نتیجهگیری: مجموعهای از مولفههای فردی و زمینهای در خودکنترلی نسبت به ارتکاب فساد نقش بالقوه دارند. الگوی ارائهشده را میتوان در طراحی و اجرای برنامههای پیشگیرانه مورد کاربست و ارزیابی قرار داد.
روش: در فاز اول (شناسایی ادراک کارکنان خدمات عمومی از عوامل روانی-زمینهای پیشگیریکننده از فساد)، دادهها با استفاده از روش پدیدارشناسی و ضمن مصاحبۀ نیمهساختاریافته با 14 نفر از کارکنان ادارات بخش عمومی تهران که از طریق نمونهگیری دردسترس و بادرنظرگیری اصل اشباع انتخاب شدند، جمعآوری گردید. در فاز دوم (شناسایی ادراک شهروندان از اثرات فساد بر زندگی آنها) ضمن مصاحبۀ نیمهساختاریافته با 15 شهروند تهرانی که از طریق نمونهگیری دردسترس و بادرنظرگیری اشباع مفهومی انتخاب شدند، نسبت به جمعآوری دادهها اقدام گردید. در فاز سوم (تعیین ابعاد و مولفههای الگو)، با استفاده از روش دلفی و ضمن نظرسنجی از هشت متخصص که با روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند، نسبت به ارزیابی و اصلاح الگو اقدام شد.
یافتهها: نتایج تحلیل دادهها در فاز اول منجر به شکلگیری شش مضمون اصلی شد: «ویژگیهای شناختی»، «الگوهای هیجانی»، «ویژگیهای شخصیتی»، «راهبردهای رفتاری»، «بافت خانوادگی» و «بافت سازمانی». در فاز دوم، دو مضمون اصلی پدید آمد: «پیامدهای منفی فردی» و «پیامدهای منفی جمعی». فاز سوم نشان داد میزان توافق پنل خبرگان با کل الگو 61/92 درصد و با تکتک مولفهها نیز 88 درصد یا بالاتر بود و این موید اعتبار الگو میباشد. الگوی پیشگیری از فساد اداری با پنج بعد و 13 مولفه نهایی شد. ابعاد الگو عبارتند از: «انتخاب و انتصاب مناسب»، «مداخلات مشاورهای فردی و گروهی»، «آموزش راهبردهای رفتاری»، «اصلاح و ارتقای فرهنگ سازمانی» و «نظارت و بازخورد».
نتیجهگیری: مجموعهای از مولفههای فردی و زمینهای در خودکنترلی نسبت به ارتکاب فساد نقش بالقوه دارند. الگوی ارائهشده را میتوان در طراحی و اجرای برنامههای پیشگیرانه مورد کاربست و ارزیابی قرار داد.
شمارهی مقاله: 4
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
مشاوره شغلی
دریافت: 1402/9/22 | پذیرش: 1403/3/11 | انتشار: 1403/9/29
دریافت: 1402/9/22 | پذیرش: 1403/3/11 | انتشار: 1403/9/29
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |