پژوهش های مشاوره

تدوین الگوی بازسازی هویت قدسی پس از سوگ ضربه‌ای در والدین شهدای میناب : مطالعه‌ای داده‌بنیاد

عفت حسینی

: سوگ ضربه ای والدین در پی از دست دادن ناگهانی و خشونت بار فرزند، نظام معنایی و هویتی آنان را در هم می شکند؛ بااین حال، برخی از والدین در بسترهای فرهنگی-مذهبی با بهره گیری از منابع معنایی، سوگ را به فرایند بازسازی خویشتن تبدیل می کنند. هدف پژوهش حاضر کشف و تبیین الگوی بازسازی هویت قدسی پس از سوگ ضربه ای در والدین شهدای حمله موشکی میناب بود.. روش: مطالعه حاضر با رویکرد کیفی و روش داده بنیاد نظام مند (اشتراوس و کوربین) در سال ۱۴۰۵ در شهرستان میناب انجام شد. مشارکت کنندگان ۱۷ نفر از والدین شهدا (۱4 مادر و 3 پدر) بودند که با نمونه گیری هدفمند و تا اشباع نظری انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق در جوار مزار شهدای میناب گردآوری شد. تحلیل داده ها هم زمان با گردآوری و بر اساس مراحل سه گانه کدگذاری (باز، محوری و انتخابی) انجام شد. برای اطمینان یابی از استحکام یافته ها، از راهبردهای لینکلن و گوبا شامل مثلث سازی داده ها و تحلیلی، بازبینی اعضا، و مستندسازی کامل مراحل پژوهش استفاده شد.یافته ها: الگوی نهایی حول مقوله مرکزی «بازسازی هویت قدسی پس از سوگ ضربه ای» تبیین شد. شرایط علّی شامل «جهان بینی توحیدی» و «تربیت قدسی محور فرزندان» بود. بستر فرایند را «فرهنگ شیعی شهادت»، «تقدس یابی مکانی»، «زیست جهان معنوی خانواده»، «بافت حمایت گر خانواده گسترده» و «حمایت زناشویی هویت بخش» تشکیل می داد. والدین از پنج راهبرد «تفسیر قدسی فقدان»، «مقابله مذهبی مثبت»، «حفظ پیوند نمادین با شهید»، «مشارکت در مناسک جمعی» و «بازسازی هویت اجتماعی» بهره می گرفتند. پیامد این فرایند «رشد و تعالی وجودی» بود که در ابعاد «انسجام خودانگاره جدید»، «بازگشت عاملیت و جهت مندی»، «تنظیم هیجان و پذیرش فقدان»، «معنا و آرامش پایدارتر» و «بازشناسی و منزلت اجتماعی» تجلی یافت.نتیجه گیری: سوگ ضربه ای در بستر گفتمان شهادت می تواند از تجربه ای صرفاً آسیب زا به فرایند بازسازی هویت قدسی تبدیل شود. این یافته ها بر ضرورت توجه به ابعاد فرهنگی-دینی در مداخلات سوگ تأکید دارد.

شکوفایی در دل رنج: واکاوی تجربه زیسته مادران از دوره روان‌آموزشی در بافت پسا‌جنگ

میترا مرادی

هدف: این پژوهش با هدف کشف و تفسیر تجربه زیسته مادران ساکن مناطق پساجنگ از شرکت در دوره های روان آموزشی گروهی و تبیین تأثیر این تجربه بر ادراک آنان از رنج ناشی از جنگ انجام شد. روش: این مطالعه با رویکرد کیفی و با استفاده از روش پدیدارشناسی تفسیری صورت گرفت. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق با 12 مادر شرکت کننده در یک دوره روان آموزشی ساختاریافته پس از جنگ گردآوری شد. یافته ها: تحلیل داده ها منجر به استخراج چهار مضمون سازمان دهنده شد که یک فرآیند تحولی پویا را از «رنج منفعل» به «تاب آوری فعال» ترسیم می کند: ۱. بازتعریف هستی شناختی رنج: از تهدید به فرصت (شامل زیرمضامین: رنج به مثابه معلم، رنج به مثابه بستر تعالی، پذیرش آگاهانه). ۲. بسط عاملیت تاب آورانه: فعال سازی منابع چندلایه (شامل: تنظیم هیجان فعال، تفکیک سازی منابع، احیای عاملیت از طریق روایت). ۳. شبکه سازی ارتباطی تاب آوری: نقش کاتالیزوری گروه (شامل: گروه به مثابه آینه، درونی سازی صدای دیگران). ۴. پیامدهای تحولی: ظهور خودِ تاب آور (شامل: گذار از ترس به جسارت، اتصال پارادایمی رنج و رشد، عاملیت رابطه ای و همدلی). یافته ها نشان داد دوره روان آموزشی، بستری برای بازنویسی روایت رنج، تقویت فراشناخت تاب آورانه و احیای عاملیت از طریق ارتباطات حمایت گر فراهم کرد. نتیجه گیری: تجربه مادران نشان می دهد که مداخلات روان آموزشی گروهی در بافت پساجنگ، می تواند فراتر از کاهش علائم پریشانی، به عنوان کانالی برای رشد پس از بحران و بازتعریف هویت مادرانه عمل کند. این مداخلات با تسهیل گذار از موقعیت قربانی منفعل به عاملیت فعال، به مادران کمک می کند تا معنای جدیدی از رنج خود استخراج کرده و تاب آوری را نه به عنوان یک ویژگی فردی، بلکه به عنوان یک فرآیند پویای ارتباطی و معناساز در بافت خانواده و جامعه تجربه کنند.

اثربخشی مشاوره شغلی مبتنی بر طراحی مسیر حرفه‌ای بر رضایت شغلی، تعهد سازمانی و بهره‌وری کارکنان شرکت‌های وابسته به صندوق ذخیره فرهنگیان

محمد امبن زارعی

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی مشاوره شغلی مبتنی بر طراحی مسیر حرفه ای بر رضایت شغلی، تعهد سازمانی و بهره وری نیروی انسانی کارکنان شرکت های وابسته به صندوق ذخیره فرهنگیان انجام شد.روش: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری سه ماهه همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش شامل کارکنان شرکت های وابسته به صندوق ذخیره فرهنگیان بود. از میان کارکنان واجد شرایط، ۶۰ نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند و پس از همتاسازی اولیه بر اساس ویژگی های جمعیت شناختی و شغلی، در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. گروه آزمایش طی هشت جلسه نوددقیقه ای، هفته ای یک جلسه، در برنامه مشاوره شغلی مبتنی بر طراحی مسیر حرفه ای شرکت کرد، در حالی که گروه کنترل در این مدت فقط برنامه های معمول سازمانی را دریافت کرد. برای گردآوری داده ها از پرسشنامه رضایت شغلی، پرسشنامه تعهد سازمانی و پرسشنامه بهره وری نیروی انسانی استفاده شد. داده ها با استفاده از تحلیل واریانس آمیخته با اندازه گیری مکرر تحلیل شدند.یافته ها: نتایج نشان داد که اثر تعاملی زمان و گروه برای رضایت شغلی، تعهد سازمانی و بهره وری نیروی انسانی معنادار است. میانگین نمرات گروه آزمایش در هر سه متغیر از مرحله پیش آزمون به پس آزمون افزایش یافت و این افزایش در مرحله پیگیری سه ماهه نیز تا حد زیادی حفظ شد. در مقابل، گروه کنترل در طول مراحل پژوهش تغییر معناداری نشان نداد.نتیجه گیری: بر اساس یافته ها، مشاوره شغلی مبتنی بر طراحی مسیر حرفه ای می تواند به عنوان مداخله ای مؤثر در توسعه منابع انسانی، افزایش رضایت شغلی، تقویت تعهد سازمانی و بهبود بهره وری کارکنان به کار گرفته شود. این مداخله از طریق بازسازی روایت شغلی، افزایش خودآگاهی حرفه ای، همسوسازی ارزش های فردی و سازمانی، تقویت سازگاری مسیر شغلی و تدوین برنامه اقدام حرفه ای، زمینه بهبود نگرش ها و عملکرد شغلی کارکنان را فراهم می سازد.

زیستن در چرخه امید و ناامیدی: تجربه زنان از درمان‌های مکرر و ناموفق IVF

مریم سلیمی

زمینه: شکست های مکرر در درمان های کمک باروری، به ویژه لقاح آزمایشگاهی (IVF)، تجربه ای صرفاً پزشکی نیست و پیامدهای عمیق روان شناختی، اجتماعی و هویتی برای زنان دارد. با وجود پیشرفت های فناورانه، درک تجربه زیسته زنان در مواجهه با چرخه های مکرر شکست نیازمند بررسی های کیفی است. هدف این پژوهش، شناخت «زیستن در چرخه امید و ناامیدی» در زنان با سابقه درمان های مکرر و ناموفق IVF بود.روش: این مطالعه کیفی بر اساس رویکرد پدیدارشناسی توصیفی انجام شد. نمونه شامل ۱۲ زن با حداقل سه چرخه ناموفق IVF بود که به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری و بر اساس روش هفت مرحله ای کولایزی تحلیل شدند. نرم افزار MAXQDA نسخه ۲۰ در مدیریت و سازمان دهی داده ها به کار رفت.یافته ها: تحلیل داده ها شش مضمون اصلی را آشکار کرد: «چرخه امید–ناامیدی در مسیر درمان»، «فروپاشی و بازتعریف هویت مادری»، «تجربه زمان در حالت تعلیق و انتظار»، «فشارهای اجتماعی و فرهنگی پیرامون مادری»، «تنهایی عاطفی و پیچیدگی های روابط زناشویی»، و «سازگاری و بازسازی معنا». شکست های مکرر IVF تجربه ای چندبعدی از سوگ، بحران هویت و بازاندیشی در معنای مادری و آینده زندگی ایجاد می کند. زنان برای مقابله با آن به راهبردهایی چون بازتعریف امید، تکیه بر منابع حمایتی و بازسازی معنا متوسل می شوند.نتیجه گیری: تجربه شکست های مکرر IVF فراتر از یک رویداد درمانی، فرایندی پیچیده از مواجهه با فقدان، فشارهای اجتماعی و بازسازی هویت است. نتایج پژوهش بر ضرورت ادغام حمایت های روان شناختی و اجتماعی در خدمات درمان ناباروری و طراحی مداخلات مبتنی بر معنا و تاب آوری تأکید می کند.