پژوهش های مشاوره

بررسی رابطه بین نارضایتی جنسی و تعارضات زناشویی با پریشانی روان‌شناختی با نقش میانجی‌گر اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی مبتنی بر موبایل دربین معلمان متأهل استان قزوین

احمد امانی

هدف: هدف از پژوهش حاضر بررسی رابطه بین نارضایتی جنسی و تعارضات زناشویی با پریشانی روانشناختی با نقش میانجی گر اعتیاد به شبکه های اجتماعی مبتنی بر موبایل دربین معلمین متاهل استان قزوین بود. ▐روش: روش پژوهش حاضر همبستگی و از نوع تحلیل مسیر است. جامعه آماری این مطالعه شامل کلیه زنان و مردان معلم متاهل شهر قزوین در سال 1403 بود. نمونه پژوهش شامل 350 نفر معلم متاهل بودند که با روش نمونه‎گیری در دسترس انتخاب و به پرسشنامه پریشانی روانشناختی (کسلر و همکاران، 2002)، اعتیاد به شبکه های اجتماعی مبتنی بر موبایل (احمدی و همکاران، 1395)، پرسشنامه رضایت جنسی (شکیب و همکاران، 1400) و پرسشنامه تعارض زناشویی (ثنایی، 1387) پاسخ دادند. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل مسیر و نرم افزار SPSS و AMOS انجام شد. ▐یافته ها: بررسی ضرایب مسیر نشان داد که اثر تعارض زناشویی و نارضایتی جنسی بر پریشانی روانشناختی دارای اثر مثبت و مستقیم است. تعیین معناداری اثر غیرمستقیم نیز حاکی از آن است که اعتیاد به شبکه های اجتماعی مبتنی بر موبایل نقش میانجی گری بین تعارض زناشویی و نارضایتی جنسی با پریشانی روانشناختی دارد. ▐نتیجه گیری: بنابراین با توجه به نقش اعتیاد به رسانه های اجتماعی در ایجاد پریشانی روانشناختی، لازم اعتیاد به رسانه های اجتماعی در فرآیند شکل گیری محتوای برنامه های مداخله ای که هدف آن درمان پریشانی روانی است، لحاظ شود.

بررسی ارتباط تعداد فرزندان و مدت ازدواج با افسردگی، اضطراب و سلامت عمومی در زنان دارای سابقه سقط جنین خودخواسته

فهیمه فداکار داورانی

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی ارتباط تعداد فرزندان و مدت ازدواج با افسردگی، اضطراب و سلامت عمومی در زنان دارای سابقه سقط جنین خودخواسته انجام شد. ▐روش: این پژوهش توصیفی _ تحلیلی با طرح همبستگی و مقایسه ای انجام شد. جامعه پژوهش شامل 284 زن متأهل 15 تا 49 سال دارای حداقل یک تجربه سقط جنین خودخواسته در سال 1403 بود که به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه افسردگی (بک، 1961) پرسشنامه اضطراب (کتل،1973) و پرسشنامه سلامت عمومی (1970) بودند. تحلیل داده ها با نرم افزار SPSS نسخه 20 انجام شد و از تحلیل واریانس یک طرفه و آزمون مجذور خی برای بررسی روابط استفاده شد. ▐یافته ها: نتایج تحلیل واریانس یک طرفه نشان داد که بین سطوح مختلف تعداد فرزندان فعلی خانواده، تفاوت معناداری در میانگین نمرات افسردگی، اضطراب و سلامت عمومی زنان دارای سابقه سقط جنین خودخواسته وجود دارد (افسردگی: F=2.88, p<0.05؛ اضطراب: F=2.78, p<0.05؛ سلامت عمومیF=2.53, p<0.05). همچنین، تفاوت معناداری در مؤلفه های علائم جسمانی و علائم اضطرابی مشاهده شد (علائم جسمانی: F=2.85, p<0.05؛ علائم اضطرابی:F=3.57, p<0.01). در حالی که تفاوت معناداری در عملکرد اجتماعی و علائم افسردگی مشاهده نشد (p>0.05). نتایج آزمون های تعقیبی نشان داد که میانگین میانگین علائم اضطرابی در گروه بدون فرزند به طور معناداری کمتر از گروه های دارای دو و سه فرزند بود (p<0.01). علاوه بر این، نتایج آزمون مجذور خی نشان داد که بین مدت زمان گذشته از ازدواج و نرخ اقدام به سقط جنین رابطه معناداری وجود دارد (χ² (12)=21.19, p=0.048). ▐نتیجه گیری: یافته های پژوهش نشان می دهد متغیرهای مرتبط با ساختار خانواده و چرخه زندگی زناشویی نقش مهمی در تجربه روان شناختی زنان پس از سقط جنین خودخواسته و الگوی تصمیم گیری آنان ایفا می کنند. بر این اساس، توجه به این عوامل در طراحی مداخلات پیشگیرانه و برنامه های مشاوره ای می تواند به ارتقای سلامت روان زنان و کاهش پیامدهای منفی سقط جنین کمک کند.

رابطه بین ناگویی هیجانی و بی‌ثباتی زناشویی: نقش تعدیلگر الگوهای ارتباطی

رویا رسولی

بی ثباتی زناشویی یکی از مهم ترین چالش های خانواده ها در نیم قرن اخیر بوده است. ▐هدف: پژوهش حاضر به دنبال بررسی نقش تعدیلگر الگوهای ارتباطی در رابطه بین ناگویی هیجانی و بی ثباتی زناشویی انجام شد. ▐روش: پژوهش حاضر از نوع توصیفی _ همبستگی و به روش مدل یابی معادلات ساختاری انجام شد. جامعه آماری این پژوهش کلیه زنان و مردان متأهل شهرستان گتوند، استان خوزستان بوده است که از این جامعه تعداد 203 نفر به روش نمونه گیری در دسترس به عنوان نمونه انتخاب شد. به منظور سنجش متغیرهای پژوهش از پرسش نامه الگوهای ارتباطی کریستنسن و سولاوای (1985)، بی ثباتی زناشویی ادواردز و بوث(1987) و پرسشنامه ناگویی هیجانی تورنتو(1997) استفاده شد. به منظور تجزیه و تحلیل داده های آماری از نرم افزار SPSS 24 و Smart pls استفاده شد. ▐یافته ها: نتایج پژوهش نشان داد که ارتباط مثبت معنی داری بین الگوی ارتباطی اجتناب متقابل، توقع/کناره گیری و ناگویی هیجانی و بی ثباتی زناشویی وجود دارد، رابطه بین الگوی ارتباطی سازنده متقابل، ناگویی هیجانی و بی ثباتی زناشویی منفی معنی دار است؛ همچنین نتایج نشان داد که الگوهای ارتباطی سازنده متقابل و اجتناب متقابل نقش تعدیلگر را در رابطه بین ناگویی هیجانی و بی ثباتی زناشویی ایفا می کنند درحالی که الگوی ارتباطی توقع / کناره گیری نقش تعدیلگر را دراین رابطه ندارد (p<001). ▐نتیجه گیری: طبق یافته های این پژوهش آموزش و کسب الگوی ارتباطی سازنده توسط زوج ها، با توجه به رابطه معنادار ناگویی هیجانی و بی ثباتی زناشویی می تواند نقش تعدیل کننده در کاهش آمار طلاق داشته باشد.

مقایسه اثربخشی روان‌درمانی مثبت‌گرا با طرح‌واره درمانی بر گرایش به طلاق و تعاملات زناشویی در زوج‌های متقاضی طلاق

سید علی مرعشی

هدف: هدف از پژوهش حاضر مقایسه میزان اثربخشی روان درمانی مثبت گرا با طرح واره درمانی بر گرایش به طلاق و تعاملات زناشویی در زوج های متقاضی طلاق زیر 5 سال زندگی مشترک بود. ▐روش: روش پژوهش حاضر نیمه آزمایشی بوده که با دو گروه آزمایش (روان درمانی مثبت گرا و طرح واره درمانی) و یک گروه کنترل در سه مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری انجام شد. جامعه آماری پژوهش حاضر تمامی زوج هایی بودند با زیر 5 سال زندگی مشترک به مراکز مشاوره شهر اهواز جهت درخواست طلاق در سال 1403 مراجعه کرده بودند. نمونه آماری 45 زوج بود با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند و به طور تصادفی در سه گروه (15 زوج در هر گروه) قرار گرفتند. گروه کنترل هیچ کدام از مداخلات را دریافت نکردند. گروه روان درمانی مثبت گرا تحت هشت جلسه 90 دقیقه ای مداخلات درمانی مثبت گرا قرار گرفتند. همچنین گروه طرح واره درمانی تحت 7 جلسه 90 دقیقه ای این مداخله قرار گرفتند. به منظور جمع آوری داده ها از پرسشنامه های میل به طلاق روزلت و همکاران (1986) و ثبات تعاملات زناشویی گاتمن (۱۹۹۹) استفاده شد. به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون تحلیل کوواریانس و تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر در نرم افزار SPSS استفاده شد. ▐یافته ها: یافته های تحقیق نشان داد که هر دو روش طرح واره درمانی و روان درمانی مثبت گرا بر روی گرایش به طلاق و تعاملات زناشویی در زوج های متقاضی طلاق در مراحل پس آزمون و پیگیری اثربخش بود (001/0>p). روان درمانی مثبت گرا در افزایش تعاملات زناشویی زوج های متقاضی طلاق کمتر از 5 سال زندگی مشترک در مراحل پس آزمون و پیگیری اثربخش تر از طرح واره درمانی بوده است (001/0>p). اما در کاهش متغیرهای گرایش به طلاق زوج های متقاضی طلاق کمتر از 5 سال زندگی مشترک، طرح واره درمانی اثربخشی بیشتری نسبت به روان درمانی مثبت گرا داشته است (01/0>p). ▐نتیجه گیری: نتایج پژوهش نشان داد که روان درمانی مثبت گرا با تقویت هیجانات مثبت و افزایش صمیمیت، برای بهبود تعاملات زناشویی زوج های متقاضی طلاق کارآمدتر است. در مقابل، طرح واره درمانی با تمرکز بر اصلاح طرح واره های ناسازگار و الگوهای عمیق شناختی ـ هیجانی، در کاهش گرایش به طلاق اثربخشی بیشتری دارد. بنابراین، درمانگران می توانند براساس نوع مشکل زوج ها، از هر رویکرد به عنوان مداخله مناسب و هدفمند استفاده کنند.

الگوی مفهومی عوامل ناسازگاری نوجوانان در خانواده ترکیبی بر اساس نظریه داده بنیاد

اقبال زارعی

هدف: خانواده ها به اشکال مختلفی پیکربندی می شوند. خانواده ی ترکیبی یکی از انواع ساختارهای خانوادگی است که بهزیستی روان شناختی نوجوانان را تحت تاثیر قرار می دهد. پژوهش حاضر با هدف ارائه ی الگوی مفهومی از عوامل ناسازگاری نوجوانان پسر 13 تا 18 سال در خانواده ی ترکیبی بر اساس شرایط و پیامدهای نظریه داده بنیاد انجام شد. ▐روش: این پژوهش به روش کیفی و با استفاده از رویکرد داده بنیاد در سال 1402 انجام شد. جامعه هدف در این مطالعه، نوجوانان پسر 13 تا 18 ساله ی دارای خانواده ترکیبی و مشغول به تحصیل در سه منطقه ی آموزش و پرورش شامل منطقه ی آموزش و پرورش ناحیه یک و ناحیه دو شهرستان شهرکرد و منطقه ی آموزش و پرورش شهرگندمان در استان چهارمحال و بختیاری بودند. 12 دانش آموز پسر 13 تا 18 سال به صورت هدفمند انتخاب شدند. ابزار پژوهش مصاحبه نیمه ساختار یافته بود. داده ها با استفاده از روش کدگذاری استراوس وکوربین تحلیل شدند. ▐یافته ها: کدگذاری داده های مصاحبه ها به شناسایی 81 کد باز، 24 کد محوری و 6 طبقه ی اصلی درباره عوامل ناسازگاری نوجوانان پسر در خانواده های ترکیبی منجر شد. نتایج نشان داد «فقدان دل بستگی ایمن»، به عنوان مقوله ی محوری در بروز ناسازگاری نوجوانان دارای خانواده ی ترکیبی نقش دارد. این مقوله تحت تاثیر عوامل علی (فراز و نشیب های زندگی)، عوامل بافتی و زمینه ای (شرایط فرهنگی و پیشینه) و عوامل مداخله گر (ویژگی های خانواده ناتنی و کیفیت روابط بین فردی) قرار دارد. همچنین راهبردهای بکارگرفته شده در مواجه با فقدان دل بستگی ایمن، شامل برخی مکانیسم های دفاعی (آرمانی سازی، خیال پردازی، پناه بردن به گوشی هوشمند/فضای مجازی،گسلش هیجانی) است که در نهایت منجر به بروز پیامدهایی همچون مشکلات تحصیلی و روان شناختی در نوجوانان پسر در خانواده ی ترکیبی می گردد. ▐نتیجه گیری: آنچه نوجوانان را در خانواده های ترکیبی مستعد رفتارهای ناسازگارانه می کند صرفاً شرایط خانواده ترکیبی نیست بلکه وقایع استرس زای ناشی از شرایط خانواده ی قبلی و ویژگی های دوره ی نوجوانی در ترکیب با شرایط خانواده ترکیبی، موجب ناسازگاری نوجوانان می شود.

ادراک مشاوران مراکز مشاوره دانشگاه ها از نقش خود در پیشگیری ازمصرف روان گردانها در دانشجویان

فاطمه جلالی نجف آّبادی

هدف: هدف پژوهش حاضر مطالعه ادراک مشاوران مراکز مشاوره دانشگاه ها از نقش خود در پیشگیری از مصرف روان گردان ها در دانشجویان بود. ▐روش: این پژوهش با رویکرد کیفی و با روش تحلیل مضمون انجام شد. جامعه مورد مطالعه این تحقیق، مشاوران مراکز مشاوره دانشگاه ها بودند. گروه نمونه شرکت کننده در پژوهش شامل 13 نفر از مشاوران (باتجربه در زمینه اعتیاد) مراکز مشاوره دانشگاه های تهران، علامه طباطبائی، الزهرا، صنعتی شریف، صنعتی امیرکبیر، علم و صنعت، خواجه نصیرالدین طوسی، صنعتی اصفهان، اصفهان، تبریز، گیلان، شیراز و فردوسی مشهد بودند.روش نمونه گیری در پژوهش حاضر به صورت هدفمند ملاکی بود. داده های مرتبط با سؤال پژوهش با استفاده از مصاحبه نیمه ساختاریافته جمع آوری شدند و یافته های پژوهش به روش تحلیل مضمون، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. ▐یافته ها:پس از تحلیل مصاحبه ها و کدگذاری آن ها، 30 مضمون فرعی و 9 مضمون اصلی شامل: توجه مشاوران به عوامل خطر، آگاهی بخشی به دانشجویان، آگاهی بخشی به افراد مؤثر در ارتباط با دانشجویان، آموزش های پیشگیرانه، مداخله درمانی مبتنی بر چارچوب حرفه ای، توجه مشاوران به مؤلفه های تسهیل گری در پیشگیری، ظرفیت مؤثر دانشگاه در پیشگیری، بازدارنده های مؤثر در توجه مشاوران به موضوع پیشگیری و نقش عوامل مؤثر جامعه محور در پیشگیری استخراج گردید. ▐نتیجه گیری: براساس یافته های به دست آمده، می توان بیان کرد که مشاوران مراکز مشاوره دانشگاه ها با وجود توجه بر فعالیت های آگاهی بخش و آموزش مهارت ها، بیشتر بر نقش درمان و پیشگیری ثانویه و ثالث توجه دارند و در نقش پیشگیری اولیه، عوامل دیگر را مؤثرتر می دانستند. بنابراین لازم است تا مراکز مشاوران دانشگاه ها در زمینه پیشگیری اولیه مؤثرتر عمل کنند و در جهت انجام اقدامات بیشتری در این زمینه گام بردارند، لذا تدوین یک برنامه منسجم و برگزاری دوره های آموزشی برای مشاوران در این مورد از طرف مقامات بالادستی برای تمام دانشگاه ها ضروری است.

کاوش در ابزارهای سنجش رغبت شغلی در ایران: یک مرور محدوده سنج

رضوان صالحی

یافتن ابزارهای سنجش رغبت شغلی که هم ویژگی های روان سنجی مطلوبی داشته باشند و هم با تحولات نوین مرتبط باشند، چالشی کنونی در ایران محسوب می شود. ▐هدف: هدف این مرور دامنه ای، گردآوری فهرستی از ابزارهای سنجش رغبت شغلی موجود در ایران است که ویژگی های روان سنجی آن ها مورد بررسی قرار گرفته است. ▐روش: این پژوهش مروری از نوع محدوده سنج بوده و جمعیت مورد مطالعه، مقالات فارسی حوزهٔ رغبت سنج های تحصیلی _ شغلی چاپ شده در ایران است. بدین منظور، در مجموع ۵4 مقاله از پایگاه های داده سیویلیکا، پرتال جامع علوم انسانی، نورمگز، مگ ایران و SID استخراج گردید. فرآیند انتخاب مقالات بر اساس نمودار جریان PRISMA-ScR انجام شد و در نتیجه فرآیند غربالگری، ۱۲ مقاله نمونه (منتشر شده بین سال های ۱۳۷۷ تا ۱۳۹۷) انتخاب گردید. ▐یافته ها: در این بررسی ۵ ابزار سنجش شناسایی شد. تحلیل ها نشان داد که بیشترین تمرکز پژوهشی بر روی سیاهه کروی تریسی (۸ مطالعه) و پس از آن ابزارهای مبتنی بر مدل شش ضلعی هالند (۴ مطالعه) بوده است. ▐نتیجه گیری: همچنین، در بررسی ویژگی های روان سنجی این ابزارها، عمدتاً بر روایی ساختار درونی و پایایی همسانی درونی تأکید شده است؛ ضمن اینکه تاکنون ابزاری مبتنی بر فرهنگ بومی ایران ساخته نشده است. انجام تحقیقات آتی برای پر کردن شکاف های موجود در شواهد مربوط به روایی ابزارهای سنجش رغبت شغلی در ایران ضروری است.