Journal of counseling research

fa ادراک مشاوران مراکز مشاوره دانشگاه ها از نقش خود در پیشگیری ازمصرف روان گردانها در دانشجویان University Counseling Center Counselors’ Perceptions of Their Role in Preventing Psychoactive Substance Use Among Students مشاوره مدرسه School counselor پژوهشي Research هدف: هدف پژوهش حاضر مطالعه ادراک مشاوران مراکز مشاوره دانشگاه‌ها از نقش خود در پیشگیری از مصرف روان‌گردان‌ها در دانشجویان بود. ▐روش: این پژوهش با رویکرد کیفی و با روش تحلیل مضمون انجام شد. جامعه مورد مطالعه این تحقیق، مشاوران مراکز مشاوره دانشگاه‌ها بودند. گروه نمونه شرکت‌کننده در پژوهش شامل 13 نفر از مشاوران (باتجربه در زمینه اعتیاد) مراکز مشاوره دانشگاه‌های تهران، علامه‌طباطبائی، الزهرا، صنعتی شریف، صنعتی امیرکبیر، علم و صنعت، خواجه نصیرالدین طوسی، صنعتی اصفهان، اصفهان، تبریز، گیلان، شیراز و فردوسی مشهد بودند.روش نمونه‌گیری در پژوهش حاضر به صورت هدفمند ملاکی بود. داده‌های مرتبط با سؤال پژوهش با استفاده از مصاحبه نیمه‌ساختاریافته جمع‌آوری شدند و یافته‌های پژوهش به روش تحلیل مضمون، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. ▐یافته‌ها:پس از تحلیل مصاحبه‌ها و کدگذاری آن‌ها، 30 مضمون فرعی و 9 مضمون اصلی شامل: توجه مشاوران به عوامل خطر، آگاهی بخشی به دانشجویان، آگاهی بخشی به افراد مؤثر در ارتباط با دانشجویان، آموزش‌های پیشگیرانه، مداخله درمانی مبتنی بر چارچوب حرفه‌ای، توجه مشاوران به مؤلفه‌های تسهیل‌گری در پیشگیری، ظرفیت مؤثر دانشگاه در پیشگیری، بازدارنده‌های مؤثر در توجه مشاوران به موضوع پیشگیری و نقش عوامل مؤثر جامعه‌محور در پیشگیری استخراج گردید. ▐نتیجه‌گیری: براساس یافته‌های به‌دست آمده، می‌توان بیان کرد که مشاوران مراکز مشاوره دانشگاه‌ها با وجود توجه بر فعالیت‌های آگاهی‌بخش و آموزش مهارت‌ها، بیشتر بر نقش درمان و پیشگیری ثانویه و ثالث توجه دارند و در نقش پیشگیری اولیه، عوامل دیگر را مؤثرتر می‌دانستند. بنابراین لازم است تا مراکز مشاوران دانشگاه‌ها در زمینه پیشگیری اولیه مؤثرتر عمل کنند و در جهت انجام اقدامات بیشتری در این زمینه گام بردارند، لذا تدوین یک برنامه منسجم و برگزاری دوره‌های آموزشی برای مشاوران در این مورد از طرف مقامات بالادستی برای تمام دانشگاه‌ها ضروری است.   Aim: The aim of the present study was to examine university counseling center counselors’ perceptions of their role in preventing psychoactive substance use among students. ▌Methods: This study adopted a qualitative approach and was conducted using thematic analysis. The study population consisted of counselors working in university counseling centers. The sample included 13 counselors with experience in the field of addiction from the counseling centers of the University of Tehran, Allameh Tabataba’i University, Alzahra University, Sharif University of Technology, Amirkabir University of Technology, Iran University of Science and Technology, Khajeh Nasir al-Din Tusi University, Isfahan University of Technology, University of Isfahan, University of Tabriz, University of Gilan, University of Shiraz, and Ferdowsi University of Mashhad. Participants were selected using criterion-based purposive sampling. Data related to the research question were collected through semi-structured interviews and analyzed using thematic analysis. ▌Findings: Following interview analysis and coding, 30 sub-themes and 9 main themes were identified. These included: counselors’ attention to risk factors; raising awareness among students; raising awareness among influential individuals connected with students; preventive education; therapeutic intervention based on professional frameworks; counselors’ attention to facilitative components in prevention; the effective capacity of universities in prevention; barriers influencing counselors’ attention to prevention; and the role of community-based factors in prevention. ▌Conclusion: Based on the findings, it can be concluded that although university counseling center counselors emphasize awareness-raising activities and skills training, they place greater emphasis on treatment and secondary and tertiary prevention. In the domain of primary prevention, they considered other factors to be more influential. Therefore, university counseling centers need to take more effective action in primary prevention and expand their efforts in this area. Accordingly, the development of a coherent prevention program and the organization of training courses for counselors by higher-level authorities across all universities are considered essential  ادهمی, اشرف, و محمدعلیزاده, سکینه (1387). نظرات دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی کرمان در مورد عملکرد اساتید در زمینه مشاوره و راهنمایی تحصیلی. گام‌های توسعه در آموزش پزشکی, (5)2, 101-94. آیتی, سعید, امیراحمدی, رحمت اله, و اسماعیلی, علیرضا (1401). مطالعه‌ی تجربه‌ی زیسته‌ی جوانان با اختلال مصرف مواد در شهر بجنورد جهت دستیابی به یک مدل تبیینی. فصلنامه علمی اعتیادپژوهی, (۶۵)16,۳۳۳-۳۵۴. http://dx.doi.org/10.52547/etiadpajohi.16.65.333 اسدی, سید محمدرضا, و پرزور, پرویز (1399). بررسی علل گرایش به مصرف مواد مخدر (اعتیاد) در شهر اردبیل. فصلنامه علمی اعتیادپژوهی, (۵۶)14,۱۶۹-۱۹۸. http://dx.doi.org/10.29252/etiadpajohi.14.56.169 اله دادی, نورالدین, میرزایی, ابراهیم, و سلیمی پور, ندا (1402). واکاوی کیفی بسترهای گرایش به مصرف مواد مخدر. فصلنامه علمی اعتیادپژوهی, (۶۸)17,۶۹-۹۴. http://dx.doi.org/10.61186/etiadpajohi.17.68.69 بحرینی بروجنی, سعید, رمضانی, خسرو, و مقدسی بروجنی, فاطمه (1400). ارزیابی اثربخشی سه روش پیشگیری از سو ءمصرف مواد مبتنی بر رویکرد نشر اطلاعات بر تغییر نگرش به اعتیاد بین دانش آموزان پسر مقطع دوم متوسطه (روش‌های آموزش مهارت‌های زندگی, ارائه پوستر و کاتالوگ و نمایش فیلم). رفاه اجتماعی, (82)21, 219-244. https://sid.ir/paper/966742/fa بخشش بروجنی, میکائیل, هاشمی, تورج, و فرج پور نیری, سپیده (1398). پیش‌بینی رفتارهای پرخطر بر اساس هم‌نشینی با همسالان بزهکار, افسردگی و حل مسئله. فصلنامه علمی اعتیادپژوهی, (۵۳)13,.۲۳۵-۲۵۲. http://etiadpajohi.ir/article-1-2097-fa.html بهادری خسروشاهی, جعفر, و خانجانی, زینب (1392). ارتباط راهبردهای مقابله‌ای و خودکارآمدی با گرایش به سوء مصرف مواد در دانشجویان. دانش و پژوهش در روان‌شناسی کاربردی, (53)14, 90-80. حبیب زاده, عباس (1392). بررسی علل مراجعه دانشجویان به مرکز مشاوره دانشجویی دانشگاه قم. فرهنگ در دانشگاه اسلامی, 3(3 (پیاپی 8)), 455-474. https://sid.ir/paper/236956/fa حبیبی یوسف, کلانتر هرمزی آتوسا, فرحبخش کیومرث, سلیمی بجستانی حسین, عسگری محمد. شناسایی مؤلفه‌های گرایش به مصرف سیگار در جوانان از دیدگاه متخصصان؛ یک تحلیل کیفی. پژوهش‌های مشاوره. ۱۴۰۱, ۲۱ (۸۱): ۳۹-۷۸. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.2717400.1401.21.81.7.9 حسینی ناهید, و حسینی خوی, حسین (1403). واکاوی شیوه‌های اجتماعی شدن مبارزه با مواد مخدر. فصلنامه علمی اعتیادپژوهی, ۱۸ (۷۲),۵۳-۷۸. http://dx.doi.org/10.61186/etiadpajohi.18.72.3 جبرائیلی, هاشم, و فعله گری, مهسا (1400). تحلیل الگوهای مصرف چندگانه مواد و رفتار جنسی پرخطر و نقش محافظت‌کننده ایمان مذهبی در دانشجویان. فصلنامه علمی اعتیادپژوهی, (۶۲)15,۳۴۱-۳۵۹. http://dx.doi.org/10.52547/etiadpajohi.15.62.341 خزایی, روح الله, منشئی, غلامرضا, آتش پور, و حمید, گل‌پرور (1401). مقایسه اثربخشی بسته آموزشی روان شناختی پیشگیری از مصرف مواد و درمان شناختی _ رفتاری بر نگرش نسبت به مصرف مواد در دانش‌آموزان مستعد مصرف مواد. فصلنامه علمی اعتیادپژوهی, (۶۵)16,۴۹-۷۴. http://dx.doi.org/10.52547/etiadpajohi.16.65.49 دادفرنیا, شکوفه, مهدیه, عارفه, دادخواه, کوثر, و سیفی کاشانی, فاطمه (1403). رابطه ویژگی‌های شخصیتی و گرایش به اعتیاد: نقش میانجی راهبردهای تنظیم هیجان. پژوهش‌های مشاوره, ۲۳ (۹۱),۱۶۸-۱۹۵. http://dx.doi.org/10.18502/qjcr.v23i91.16937 دائمی, حمیدرضا (1392). راهنمای عملی پیشگیری از اعتیاد نوجوانان و جوانان. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی. دهقانی, حمید (1400). شیوع‌شناسی مصرف مواد مخدر و تبیین جامعه‌شناختی عوامل مؤثر بر سوء مصرف مواد دانشجویان (مطالعه موردی: دانشجویان دانشگاه اصفهان). توسعه اجتماعی, (3)15, 141-176. 10.22055/qjsd.2021.16922 رضاخانی مقدم, حامد, شجاعی زاده, داود, لشگرآرا, بهنام, صفری, حسین, سوادپور, محمدتقی, و صحبت زاده, رزاق (1391). مقایسه مصرف مواد مخدر و علل گرایش به آن در بین دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی تهران و دانشگاه تهران. مجله تحقیقات نظام سلامت, ۸ (۷),۱۳۰۰-۱۳۱۰. http://hsr.mui.ac.ir/article-1-482-fa.html سیدان, فریبا, و مهرابیان, میترا (1397). سنجش رابطه آگاهی از قوانین و اثرات سوءمصرف مواد مخدر و روان گردان‌ها و گرایش به استفاده از مواد مذکور میان دانش آموزان دختر. اعتیاد پژوهی, (50)12, 105-118. https://sid.ir/paper/113954/fa شیخ الاسلامی, علی, و نوروزی فیروز, الهه (1402). تأثیر توانمندسازی روانی-اجتماعی بر تحمل آشفتگی دانش آموزان با آمادگی به اعتیاد. فصلنامه علمی اعتیادپژوهی. (۶۷)17,۷-۲۴. http://dx.doi.org/10.52547/etiadpajohi.17.67.7 صاکی, سارا, اسکندری, اسمعیل, نصیری, الهام, صاکی, محمدرضا, صاکی, صلاح, و رئیسیان, شکوفه (1393). ارزیابی انگیزه پذیرش مسوولیت مشاوره دانشجویی توسط اساتید دانشگاه علوم پزشکی. توسعه‌ی آموزش جندی شاپور, 5(2), 165-171. https://sid.ir/paper/228782/fa صفری, حسین, و حقی, ناصر (1400). مطالعه کیفی عوامل اجتماعی اعتیاد به مواد مخدر, مطالعه موردی: معتادین مواد مخدر شهرکلیبر. مطالعات جامعه شناسی, (50)14, 10-89. doi: 10.30495/jss.2020.1910670.1240 عشایری, طاها, سعادتی, موسی, و جهان پرور, طاهره (1403). مطالعه دلایل و عوامل موثر بر شیوع مصرف مواد مخدر (موردمطالعه: سطح کشوری). بررسی مسائل اجتماعی ایران, (1)15, 195-214. https://doi.org/10.22059/ijsp.2024.360390.671135 عماری, حسن, شریفی, حسن پاشا, هاشمیان, کیانوش, و میرزمانی, محمود (1390). بررسی تاثیر برنامه پیشگیری از اعتیاد «شادی» بر رفتارهای پرخطر (اختلال سلوک و اختلال رفتار مقابله ای) نوجوانان در معرض خطر مصرف مواد مخدر. مطالعات امنیت اجتماعی, جدید(26), 61-81. https://sid.ir/paper/203352/fa فرخی, میثم, و شهبازی, امین (1397). مطالعه کیفی تجربه‌زیسته اعتیاد به ماری‌جوآنا در میان دانشجویان شهر تهران. بررسی مسائل اجتماعی ایران, (2)9, 237-258. https://doi.org/10.22059/ijsp.2018.68627 قاسم زاده, داود (1402). مطالعه کیفی علل و زمینه‌های اختلال مصرف مواد در بین دانش‌آموزان شهر تبریز. فصلنامه علمی اعتیادپژوهی. (۶۷)17,۱۰۱-۱۲۶. http://dx.doi.org/10.52547/etiadpajohi.17.67.101 کامکار, شبنم, فرخی, نورعلی, سلیمی بجستانی, حسین, و مردانی راد, مژگان (1399). تدوین و آزمون مدل علی گرایش به اعتیاد دانشجویان بر اساس متغیرهای تحمل پریشانی و تمایز یافتگی با میانجی گری ناگویی هیجانی. فصلنامه علمی اعتیادپژوهی, (۵۵)14,۲۹-۴۶. http://dx.doi.org/10.29252/etiadpajohi.14.55.29 گودرزی, سعید, و اله دادی, نورالدین (1403). پیش‌بینی میزان گرایش به مصرف مواد مخدر بر اساس عوامل فرهنگی, اجتماعی و خانوادگی در دانشجویان. فصلنامه علمی اعتیادپژوهی, ۱۸ (۷۲),۱۶۹-۱۸۸. http://dx.doi.org/10.61186/etiadpajohi.18.72.8 مقدم, محمد حسین (1401). کندوکاوی در بسترهای خانوادگی و پیامدهای پدیده اعتیاد در بین مردان در شهر اهواز. فصلنامه علمی اعتیادپژوهی, ۱۶ (۶۶),۱۴۵-۱۷۰. http://dx.doi.org/10.52547/etiadpajohi.16.66.145 ممیز, احمدرضا, گلشنی, علیرضا, و طالبیان, محمدحسن (1400). نقش سیاست گذاری آموزشی در تغییر آگاهی و نگرش (درک خطر) نوجوانان و جوانان در پیشگیری از اعتیاد به مواد مخدر. اعتیاد پژوهی, (61)15, 119-144. https://sid.ir/paper/965378/fa منصوری جلیلیان, افسانه, و یزدانبخش, کامران (1395). پیش‌بینی گرایش به سوء مصرف مواد مخدر بر اساس خودمتمایزسازی و باورهای فراشناخت دانشجویان. پژوهش‌های علوم شناختی و رفتاری. (2)6: 52-43. https://doi.org/10.22108/cbs.2016.20993 نعمتی سوگلی تپه, فاطمه, شاهمرادی, سمیه, رحیمی, فاطمه السادات, و خالدیان, محمد (1399). بررسی عوامل تاثیرگذار در سوءمصرف مواد مخدر و اعتیاد با رویکرد گراندد تئوری. فصلنامه علمی اعتیادپژوهی, (۵۷)14,۱۱-۳۴. http://dx.doi.org/10.29252/etiadpajohi.14.57.11 وجدانی همت, مهدی, و کلانتر هرمزی, آتوسا (1400). بررسی ادراک مشاوران مدرسه از نقش حرفه‌ای‌شان. مشاوره کاربردی, (2)11, 105-136. https://doi.org/10.22055/jac.2021.38252.1824 Role, University Counselors, Prevention, Substance Abuse, Students, Youth 150 177 http://irancounseling.ir/journal/browse.php?a_code=A-10-3148-1&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Jalali فاطمه جلالی نجف آّبادی 100319475328460013530 100319475328460013530 Yes (Corresponding Author), PhD in Counseling, Master of Science in School Counseling, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Allameh Tabatabaei University, Tehran, Iran. fatemejalali.16@gmail.com (نویسنده مسئول)،کارشناسی ارشد مشاوره مدرسه، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. fatemejalali.16@gmail.com Ebrahim Naeimi ابراهیم نعیمی 100319475328460013531 100319475328460013531 No PhD in Counseling, Associate Professor, Counseling Department, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Allameh Tabatabaei University, Tehran, Iran. naeimi@atu.ac.ir دکتری مشاوره، دانشیار، گروه مشاوره، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. naeimi@atu.ac.ir