هدف: پژوهش حاضر با هدف تعیین رابطه ویژگیهای شخصیتی و گرایش به اعتیاد با میانجیگری تنظیم هیجان در دانشجویان دانشگاه یزد انجام شد.
روش: روش پژوهش حاضر توصیفی از نوع همبستگی بود و جامعه آماری شامل تمامی دانشجویان دانشگاه یزد در نیمسال اول تحصیلی سال 1402-1401 بود که از بین آنها 210 نفر به شیوه نمونهگیری دردسترس انتخاب شدند. برای جمعآوری دادهها از پرسشنامههای پنج عاملی شخصیت NEO فرم کوتاه (مککری و کاستا،1992)، تنظیم شناختی هیجان (گارنفسگی و همکاران، 2001) و گرایش به اعتیاد (وید و بوچر، 1992) استفاده شد. دادهها با تحلیل مسیر و نرمافزارهای SPSS نسخه 24 و PLS نسخه 3/3 تحلیل شدند.
یافتهها: مدل پیشنهادی برازش مطلوبی داشت. یافتهها نشان داد که اثر مستقیم ویژگی شخصیتی روانرنجوری بر گرایش به اعتیاد (ρ=0.00, β=0.30) مثبت و معنادار و اثرات مستقیم ویژگیهای شخصیتی برونگرا (ρ=0.00, β=-0.32) و وجدانگرایی (ρ=0.00, β=-0.24) بر گرایش به اعتیاد منفی و معنادار بود، اما بین ویژگی شخصیتی توافقپذیری (ρ=0.09, β=-0.11) با گرایش به اعتیاد اثر مستقیم و معناداری یافت نشد. همچنین اثر مستقیم روانرنجوری با راهبردهای ناسازگارانه (ρ=0.00, β=0.47) و اثرات مستقیم برونگرا (ρ=0.00, β=0.43) و وجدانگرایی (ρ=0.01, β=0.18) با راهبردهای سازگارانه معنادار بود. درحالیکه بین راهبردهای ناسازگارانه با گرایش به اعتیاد (ρ=0.00, β=0.17) رابطه معناداری وجود داشت، اثر مستقیم راهبردهای سازگارانه بر گرایش به اعتیاد (ρ=0.06, β=0.12) معنادار نشد. همچنین مسیر غیرمستقیم ویژگی شخصیتی روانرنجوری بر گرایش به اعتیاد با نقش واسطهای راهبرد ناسازگارانه (ρ = 0.00, β = 0.09) معنادار شد.
نتیجهگیری: نتایج نشان داد ویژگی شخصیتی به عنوان متغیر مستقل و تنظیم هیجان به عنوان متغیر میانجی، عامل مهمی در پیشبینی گرایش به اعتیاد است که میتوانند در طرحریزی مداخلات پیشگیرانه و کارگاههای آموزشی در زمینه مدیریت و کنترل راهبردهای تنظیم هیجان مفید واقع گردد.
